D Vitamini
Mayıs 9, 2020
Sağlıklı Yaşam
Vitaminler

D VİTAMİNİ

İnsan vücudunda bulunan D vitamininin yaklaşık % 90’ı güneşten gelen morötesi (UV) ışınlarından UVB’nin etkisi ile derinin en derin tabakalarında sentezlenir.

Besinlerle alınan bitkisel ve hayvansal D vitamin­leri ince bağırsağın üst bölümünde emilip kana geçer. D vitamini yağda eridiği için safra tuzlarına gereksinim gösterir. Bu nedenle karaciğer-safra kesesi hastalarının D vitamini emilimi azalır. Dolayısı ile bu hastaların D vitaminine ihtiyacı çok daha fazladır.

D vitamini yağda eridiği ve bağırsaktan emildiği için (safradan bağırsağa geçer tekrar emilir.) diyetinde yağdan az beslenen ya da yağ sindirimi iyi olmayan bireylerde D vitamini düşecektir. Bu yüzden diyet ile yağ alımına ve yağ sindirimine dikkat etmek gerekir.

D vitaminine cevap veren elementler (VDRE’ler) insan vücudundaki DNA da 2000 in üzerinde genin okunmasını sağladığı düşünülüyor. Bu sayı vücuttaki genlerimizin yaklaşık % 10 una denk geliyor. Yani D vitamini yetersizliği vücudumuzdaki gen olaylarının % 10 unun aksamasına neden olacaktır.

Piyasadan alınan preparatlardaki D vitamini ile deride sentezlenen D vitamini bire bir aynı değildir. D vitamini deride güneş ışının enerjisi ile oluşursa bu D vitamini suda çözülebilir formda olup bütün hücrelere rahatça ulaşır. Halbuki ağızdan preparat olarak aldığımız D vitaminleri yağda erirler. D3 vitamini yağda eridiğinden kan dolaşımında serbestçe dolaşamaz. Dolaşabilmesi için LDL-kolesterole ihtiyacı vardır.

MOR ÖTESİ IŞINLAR

D vitamini güneşten gelen morötesi (UV) ışınlarının etkisi ile deride sentezlenir. Mor ötesi (UV) ışınlar dalga boylarına göre UVA, UVB ve UVC olmak üzere 3 ana tipe ayrılır. Ayrıca ara tipler de vardır. Bizim için önemli olan UVA (uzun dalga boyu) ve UVB (kısa dalga boyu)dir.

UVA ve UVB’nin D vitamini sentezi üzerine olan etkileri birbirinin zıttıdır. UVB derimize temas ettiğinde kolesterolden D vitamini sentezini başlatır.  UVA ise tam tersine D vit sentezini bozar.

UVB, kısa dalga boyuna sahiptir demiştik. Dalga boyu kısaldıkça engeller karşısında ışınların saçılıp dağılması daha kolaylaşır. UVB ışınları kapalı ve bulutlu havada veya pencere veya araba camı gibi bir engele temas ettiğinde saçılarak kolayca dağılır ve engeli yeterince aşamaz. Bu nedenle yeteri kadar D vitamini sentezlenemez.

UVA, uzun dalga boyuna sahiptir demiştik. Dalga boyu uzadıkça bu engelleri aşabilir. Yani UVA ışınları pencere ardına geçebilir. Pencere arkasında güneşlenirseniz esmerleşirsiniz ama yeterli UVB alamadığınız için yeterli D vitamini sentezi yapamazsınız.

UVB’nin dağılmadan hedefe ulaşabilmesi için açık bir havada atmosfere dik açıyla gelmesi (öğlen saatleri) ve başka bir fiziksel etkenle karşılaşmaması gerekir. Yani en iyi D vitamini sentezi öğle vakitlerinde olur.

Fazla miktarda UVA ışınlarına maruz kalanlarda deri kanseri olasılığı artar. Bu nedenle zamanlama önemlidir. Eğer öğle saatlerinde değil de daha önceleri ya da daha sonraları güneşlenilirse, fazla bile güneşlenilmiş olsa D vitamini seviyeleri düşük olabilir. Özetle güneşin dik geldiği öğle saatlerinde yani gölgenizin boyunuzdan daha kısa olduğu saatlerde güneşlenin.

UV-A ciltteki melanin hücrelerini uyararak bronzlaşmayı artırır, fakat aynı zamanda ve cilt yaşlanmasını da artırır. Bronzlaşma UV-B ışınları engelleyerek D vitamini sentezini de azaltır. Bronzlaşma bu nedenle D vitamini sentezinin aşırı olmasını da engeller. Yani aşırı güneşlenme D vitamini zehirlenmesi de yapamaz. UVB ışınları ise fazla pigmentasyon yapmaz.

Güneşlenme süresi/güneşlenme yüzeyi/ D vitamini sentezi

Dünyanın en ünü D vitamini uzmanlarından Holick öğleleyin fazla uzun olmayan bir süre (30 dakika kadar) güneşlenen bir kişinin vücudunda 10,000 ile 25,000 IU D vitamini sentezlendiğini göstermiştir.

Aynı şekilde Adam ve arkadaşları öğleyin 30 dakika süre ile güneşlenen beyaz bir kişinin vücudundaki D vitamini sentezinin 50,000 IU/gün’e kadar artabildiğini göstermişlerdir. Bu arada aldığınız güneş ışınının öğle vaktinde olmasına dikkat edilmelidir. Öğle öncesi ve öğleden sonra yapılan güneşlenmelerin D vitamini sentezini artırmadığını, tersine azalttığını da unutulmamalıdır.

Mayo ile güneşlenen bir kişide 20 dakika maksimum D vitamini yapılmakta, yapım maksimuma ulaştıktan sonra artık daha fazla aktif D vitamini metabolitli sentezlenmemektedir. Çünkü D vitamini öncüleri inaktive olmaktadır. Yani fazla güneşlenmek ile D hipervitaminozu olmamaktadır .

DOĞRU GÜNEŞLENME

Mümkünse hiç güneş koruyucu kullanmayın. Güneşe engel olacak bir şeyin arkasında ya da altında durmayın. Gözlük ya da lens takmayın. Boynunuz, kollarınız ve ellerinizin içi açıkta olacak şekilde giyinin. Açık renk kıyafet giyinin. Gölgeniz boyunuzdan kısa olduğu zamanlarda güneşe çıkın. Yürüyüş ya da fiziksel aktivite yapın. Yukarda yazan sürelere uyun.

KAYNAKLAR

  1. Chen TC, Persons KS, Lu  Z, Mathieu JS, Holick MF. An evaluation of the biologic activity and vitamin D receptor binding affinity of the photoisomers of vitamin D3and previtamin D. J Nutr Biochem.2000; 11: 267-272.
  2. Holick MF. Vitamin D: importance in the prevention of cancers, type 1 diabetes, heart disease, and osteoporosis. Am J Clin Nutr. 2004;79(3):362-371.
  3. Griffin MD, Xing N, Kumar R. Vitamin D and its analogs as regulators of immune activation and antigen presentation. Annu Rev Nutr. 2003;23:117-145
  4. Borissova AM, Tankova T, Kirilov G, Dakovska L, Kovacheva R. The effect of vitamin D3 on insulin secretion and peripheral insulin sensitivity in type 2 diabetic patients. Int J Clin Pract. 2003;57(4):258-261.
  5. Liu PT, Stenger S, Li H et al. Toll-Like Receptor Triggering of a Vitamin D-Mediated Human Antimicrobial Response Science. 2006;311(5768):1770-3.
  6. Vieth R. “The Pharmacology of Vitamin D, Including Fortification Strategies. In Feldman D, Pike JW, Glorieux FH, eds, Vitamin D: Second Edition, Burlington: Elsevier Academic Press (2005) 995-1015.
  7. Trang HMCole DERubin LAPierratos ASiu SVieth R. Evidence that vitamin D3increases serum 25-hydroxyvitamin D more efficiently than does vitamin D2. Am J Clin Nutr, 1998; 68: 854-8.
  8. Armas LA, Hollis BW. Heaney RP. Vitamin D2Is Much Less Effective than Vitamin D3 in Humans. J Clin Endocrinol Metab.2004; 89(11): 5387-5391.
  9. Heaney RPRecker RRGrote JHorst RLArmas LA. Vitamin D(3) is more potent than vitamin D(2) in humans. J Clin Endocrinol Metab.2011;96(3):E447-52.
  10. Axelson M. 25-Hydroxyvitamin D3 3-sulphate is a major circulating form of vitamin D in man,” FEBS Letters 1985; 191 (2): 171-175
  11. http://articles.mercola.com/sites/articles/archive/2011/09/17/stephanie-seneff-on-sulfur.aspx
  12. Lakdawala DR, Widdowson EM. Vitamin D in Human Milk. The Lancet 1977; 309, (8004):167-168.
  13. Boulch Le N, Cancela L, Miravet L. Cholecalciferol sulfate identification in human milk by HPLC. Steroids. 1982;39 (4): 391-398
  14. Binkley NNovotny RKrueger DKawahara TDaida YGLensmeyer GHollis BWDrezner MK. Low vitamin D status despite abundant sun exposure. J Clin Endocrinol Metab.2007;92(6):2130-5.
  15. Johnson FS, Mo T, Green AES. Average latitudinal variation in ultraviolet radiation at the Earth’s surface. Photochem. Photobiol. 1976;23:179–88
  16. Yuen AW, Jablonski NG. Vitamin D: in the evolution of human skin colour. Med Hypotheses. 2010;74(1):39-44.
  17. Nesby-O’Dell S, Scanlon KS, Cogswell ME, Gillespie C, Hollis BW, Looker AC, Allen C, Doughertly C, Gunter EW, Bowman BA. Hypovitaminosis D prevalence and determinants among African American and white women of reproductive age: third National Health and Nutrition Examination Survey, 1988-1994. Am J Clin Nutr. 2002;76(1):187-92
  18. Holick MF. Vitamin D: A Millenium Perspective. J Cell Biochem.2003;88(2):296-307.
  19. Holick MF: Environmental factors that influence the cutaneous production of vitamin D. Am J Clin Nutr. 1995 Mar; 61(3 Suppl):638S-645S
  20. Adams JS, Clemens TL, Parrish JA, Holick MF. Vitamin-D synthesis and metabolism after ultraviolet irradiation of normal and vitamin-D-deficient subjects. N Engl J Med 1982;306(12):722-5
  21. Krause R, Buhring M, Hopfenmuller W, Holick MF, Sharma AM. Ultraviolet B and blood pressure. Lancet 1998;352:709–10.
  22. Tjellesen L, Hummer L, Christiansen C, Rodbro P. Serum concentration of vitamin D metabolites during treatment with vitamin D2 and D3 in normal premenopausal women. Bone Miner 1986;1:407–13.
  23. Sutton AL, MacDonald PN. Vitamin D: more than a “bone-a-fide” hormone. Mol Endocrinol. 2003;17(5):777-791.
  24. Valdivielso JMFernandez E.Vitamin D receptor polymorphisms and diseases.Clin Chim Acta. 2006 Sep;371(1-2):1-12. Schnatz PF, Nudy M, O’Sullivan DM, Jiang X, Cline JM, Kaplan JR, Clarkson TB, Appt SE. The quantification of vitamin D receptors in coronary arteries and their association with atherosclerosis. Maturitas. 2012 Apr 26.
  25. Liel Y, Shany S, Smirnoff P, Schwartz B Estrogen increases 1,25-dihydroxyvitamin D receptors expression and bioresponse in the rat duodenal mucosa. Endocrinology. 1999 Jan;140(1):280-5.
  26. Cannell JJVieth RWillett WZasloff MHathcock JNWhite JHTanumihardjo SALarson-Meyer DEBischoff-Ferrari HALamberg-Allardt CJLappe JMNorman AWZittermann AWhiting SJGrant WBHollis BWGiovannucci E. Cod liver oil, vitamin A toxicity, frequent respiratory infections, and the vitamin D deficiency epidemic. Ann Otol Rhinol Laryngol.2008;117(11):864-70.
  27. Rohde CMManatt MClagett-Dame MDeLuca HF.Vitamin A antagonizes the action of vitamin D in rats. J Nutr.1999;129(12):2246-50.
  28. Haddad JG, Chyu KJ. Competitive protein-binding radioassay for 25-hydroxycholecalciferol. J Clin Endocrinol Metab. 1971;33(6):992-5.
  29. Luxwolda MF, Kuipers RS, Kema IP, Janneke Dijck-Brouwer DA, Muskiet FA. Traditionally living populations in East Africa have a mean serum 25-hydroxyvitamin D concentration of 115 nmol/l. Br J Nutr. 2012:1-5.
  30. Vieth R: Vitamin D supplementation, 25-hydroxyvitamin D concentration, and safety. Am J Clin Nutr. 1999;69:842-56
  31. Holick MF. Noncalcemic actions of 1,25-dihydroxyvitamin D3 and clinical applications. Bone 1995;17(suppl):107S–11S.
  32. Dawson-Hughes B, Harris SS, Krall EA, Dallal GE. Effect of calcium and vitamin D supplementation on bone density in men and women 65 years of age or older. N Engl J Med 1997;337:670–6.
  33. Hollis BW. Circulating 25-hydroxyvitamin D levels indicative of vitamin sufficiency: Implications for establishing a new effective DRI for vitamin D. J Nutr. 2005;135:317–322.
  34. Hollis BWWagner CLDrezner MKBinkley NC.Circulating vitamin D3 and 25-hydroxyvitamin D in humans: An important tool to define adequate nutritional vitamin D status. J Steroid Biochem Mol Biol.2007;103(3-5):631-4.
  35. Krause R, Buhring M, Hopfenmuller W, Holick MF, Sharma AM. Ultraviolet B and blood pressure. Lancet 1998;352:709–10.
  36. Dietary Reference Intakes for Calcium, Phosphorus, Magnesium, Vitamin D, and Fluoride, Standing Committee on the Scientific Evaluation of Dietary Reference Intakes, Food and Nutrition Board, Institute of Medicine, 1997
  37. Gomez Alonso C, Naves Diaz M, Rodriguez Garcia M, Fernandez Martin JL, Cannata Andia JB: Review of the Concept of “sufficiency” and “insufficiency” of Vitamin D. Nefrologia. 2003;23 Suppl 2:73-7 
  38. Dawson-Hughes B, Harris SS, Krall EA, Dallal GE. Effect of calcium and vitamin D supplementation on bone density in men and women 65 years of age or older. N Engl J Med 1997;337:670–6.
  39. Kinyamu HK, Gallagher JC, Rafferty KA, Balhorn KE. Dietary calcium and vitamin D intake in elderly women: effect on serum parathyroid hormone and vitamin D metabolites. Am J Clin Nutr 1998;67:342–8
  40. Linhares E, Jones D, Round J, Edwards RH: Effect of nutrition on vitamin D status: studies on healthy and poorly nourished children. Am J Clin Nutr. 1984:39(4):625-630
  41. Heaney RP, Davies KM, Chen TC, Holick MF, Barger-Lux MJ: Human serum 25-hydroxycholecalciferol response to extended oral dosing with cholecalciferol. Am J Clin Nutr. 2003;77:204-10
  42. Zittermann A: Vitamin D in preventive medicine: are we ignoring the evidence? Br J of Nutr. 2003;89:552-572
  43. Holick M: Vitamin D; A millennium Perspective. J Cell Biochem. 2003;88:296-307  
  44. http://www.naturalnews.com/023356_Vitamin_D_health_recommendations.html#ixzz1wpvwqjem
  45. Reid DToole BJKnox STalwar DHarten JO’Reilly DSBlackwell SKinsella JMcMillan DCWallace AM. The relation between acute changes in the systemic inflammatory response and plasma 25-hydroxyvitamin D concentrations after elective knee arthroplasty. Am J Clin Nutr.2011;93(5):1006-11.
  46. Heaney RP, Davies KM, Chen TC, Holick MF, Barger-Lux MJ: Human serum 25-hydroxycholecalciferol response to extended oral dosing with cholecalciferol. Am J Clin Nutr. 2003;77:204-10
  47. Haddad, J. G. Matsuoka, L. Y. Hollis, B. W. Hu, Y. Z. Wortsman, J. “Human Plasma Transport of Vitamin D after Its Endogenous Synthesis. J Clin Invest. 1993; 91: 2552-2555.
  48. Hasanoğlu A, Özalp İ, Özsoylu Ş, Anne ve kordon kanında 25-hidroksikolekalsiferol düzeyleri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 1981; 24:207-222
  49. Aydın A, Ilıkkan B, Haktan M, Kavunoğlu G. Doğum sırasında annelerdeki D vitamini düzeyi ve bu düzeylerin mevsimlerle ilişkisi. XXVII. Türk Pediatri Kongresi Kitabı, Ünal Ofset 1988: 53.
  50. Alagöl F, Shihadeh Y, Boztepe H, Tanakol R, Yarman S, Azizlerli H, Sandalcı O. Sunlight exposure and vitamin D deficiency in Turkish Women. J Endocrinol Invest 2000;23:173-7
  51. Andıran N, Yordam N, Özon A. The risk factors for Vitamin D Deficiency in Breast-fed Newborns and their mothers. Nutrition 2002;18:47-50
  52. Pehlivan İ, Hatun Ş, Aydoğan M Babaoğlu K, Türker G, Gökalp AS. Maternal serum vitamin D levels in the third trimester of pregnancy. Turk J Med Sci 2002;32:237-241.
  53. Annede D vitamini eksikliğinin değerlendirilmesi. Erol M, İşman FK, Kucur M, Hacıbekiroğlu E. Turk Ped Arş. 2007; 42: 29-32
  54. Sarıkaya S, Çam H, Aydın A, Haktan M. Annede ve erken yenidoğan dönemindeki bebeklerde kan Ca, P, Mg, PTH ve vitamin D düzeyleri. İst Çocuk Kliniği Dergisi (Pediatri Arşivi). 1992: 3-4:92-7
  55. Onal H, Adal E, Alpaslan S, Ersen A, Aydın A. Is daily 400 IU of vitamin D supplementation appropriate for every country: a cross-sectional study. Eur J Nutr. 2010;49(7):395-400.
  56. Eyles D, Brown J, Mackay-Sim A, McGrath J, Feron F: Vitamin D3 and brain development. Neuroscience. 2003;118(3):641-53
  57. http://www.beslenmebulteni.com/bes/index.php?option=com_content&view=article&id=1758:anne-karnndaki-beslenmenin-cocuklarda-goeruelen-hastalklar-uezerine-etkisi-&catid=39:cocuk&Itemid=398
  58. Visser M, Deeg DJ, Puts MT, Seidell JC, Lips P. Low serum concentrations of 25-hydroxyvitamin D in older persons and the risk of nursing home admission. AmJ Clin Nutr 2006;84:616–622.
  59. Virtanen JK, Nurmi T, Voutilainen S, Mursu J, TuomainenTP. Association of serum 25-hydroxyvitamin D with the risk of death in a general older population in Finland. Eur J Nutr. 2011; 50:305–312
  60. Melamed ML, Michos ED, Post W, Astor B. 25-Hydroxyvitamin D levels and the risk of mortality in the general population. Arch Intern Med. 2008;168:1629–1637
  61. Hutchinson MS, Grimnes G, Joakimsen RM, Figenschau Y, JordeR. Low serum 25-hydroxyvitamin D levels are associated withincreased all-cause mortality risk in a general population: the Tromso study. Eur J Endocrinol. 2010; 162:935–942
  62. Semba RD, Houston DK, Ferrucci L, Cappola AR, Sun K, Guralnik JM, Fried LP. Lowserum 25-hydroxyvitamin D concentrations are associated with greater all-cause mortality in older communitydwelling women. Nutr Res. 2009; 29:525–530
  63. Dobnig H, Pilz S, Scharnagl H, Renner W, Seelhorst U, Wellnitz B, Kinkeldei J, Boehm BO, Weihrauch G, MaerzW. Independent association of low serum 25-hydroxyvitamin D and 1,25-dihydroxyvitamin D levels with all-cause and cardiovascular mortality. Arch Intern Med 2008;168:1340–1349
  64. Kestenbaum B, Katz R, de Boer I, Hoofnagle A, Sarnak MJ, Shlipak MG, Jenny NS, Siscovick DS.  Vitamin D, parathyroid hormone, and cardiovascular events among older adults. J Am Coll Cardiol 2011. 58:1433–1441
  65. Durup D, Jørgensen HL, Christensen J, Schwarz P, Heegaard AM, Lind B. A Reverse J-Shaped Association of All-Cause Mortality with Serum 25-Hydroxyvitamin D in General Practice, the CopD Study. J Clin Endocrinol Metab. 2012 May 9.
  66. Michaëlsson K, Baron JA, Snellman G, Gedeborg R, Byberg L, Sundström J, Berglund L, Arnlöv J, Hellman P, Blomhoff R, Wolk A, Garmo H, Holmberg L, Melhus H. Plasma vitamin D and mortality in older men: a community-based prospective cohort study. Am J Clin Nutr. 2010 Oct;92(4):841-8. Epub 2010 Aug 18.
  67. Brustad M, Braaten T, Lund E. Predictors for cod-liver oil supplements use–the Norwegian Women and Cancer Study. Eur J Clin Nutr. 2004 Jan;58(1):128-36.
  68. Seeman E. Evidence that calcium supplements reduce fracture risk is lacking. Clin J Am Soc Nephrol.2010;5 Suppl 1:S3-11.
  69. Bolland MJAvenell ABaron JAGrey AMacLennan GSGamble GDReid IR. Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis. 2010 Jul 29;341:c3691. doi: 10.1136/bmj.c3691.
  70. Bolland MJGrey AAvenell AGamble GDReid IR. Calcium supplements with or without vitamin D and risk of cardiovascular events: reanalysis of the Women’s Health Initiative limited access dataset and meta-analysis. 2011 Apr 19;342:d2040. doi: 10.1136/bmj.d2040.
  71. http://tanningbeds.mercola.com/
  72. Lam TS, Abergel RP, Meeker CA, Castel JC, Dwyer RM, Uitto J. Laser stimulation of collagen synthesis in human skin fibroblast cultures. Lasers Life Sci. 1986;1:61–77.
  73. Russell BA, Kellett N, Reilly LR. A study to determine the efficacy of combination LED light therapy (633 nm and 830 nm) in facial skin rejuvenation. J Cosmet Laser Ther. 2005 Dec;7(3–4):196–200.
  74. Goldberg DJ, et al. Combined 633-nm and 830-nm led treatment of photoaging skin. J Drugs Dermatol. 2006;5(8):748–53.
  75. Geller AC, Rutsch L, Kenausis K, Selzer P, Zhang Z. Can an hour or two of sun protection education keep the sunburn away? Evaluation of the Environmental Protection Agency’s Sunwise School Program. Environ Health. 2003;2(1):13.
  76. Finkel E. Sorting the hype from the facts in melanoma. Lancet, 1998. 351(9119)
  77. Ness AR, Frankel SJ, Gunnell DJ, Smith GD. Are we still dying for a tan? J Cosmetic Dermatology, 2002.1: 43-46.
  78. Godar DE, Landry RJ, Lucas AD. Increased UVA exposures and decreased cutaneous Vitamin D(3) levels may be responsible for the increasing incidence of melanoma. Med Hypotheses. 2009;72(4):434–43.
  79. Håkansson N, Floderus B, Gustavsson P, Feychting M, Hallin N. Occupational sunlight exposure and cancer incidence among Swedish construction workers. Epidemiology, 2001.12(5): 552-7.
  80. Kaskel P, Sander S, Kron M, Kind P, Peter RU, Krähn G. Outdoor activities in childhood: a protective factor for cutaneous melanoma? Results of a case-control study in 271 matched pairs. Br J Dermatol, 2001.145(4): 602-9.
  81. Elwood J. Melanoma and sun exposure. Seminars in Oncology, 1996. 23(6): 650-666.
  82. Gasparro FP. Sunscreens, skin photobiology, and skin cancer: the need for UVA protection and evaluation of efficacy. Environ Health Perspect. 2000;108 Suppl 1:71-8.
  83. Dangoisse C. Dermo-cosmetics and prevention of skin aging. Rev Med Brux. 2004;25(4):A365-70.
  84. Rivers J. Is there more than one road to melanoma? Lancet, 2004. 363: 728-30.
  85. Elwood J, Gallagher R. Body site distribution of cutaneous malignant melanoma in relationship to patterns of body exposure. Int J Cancer, 1998. 78(3): 276-80.
  86. Koh, H et al. Prevention and early detection strategies for melanoma and skin cancer. Arch Dermatol, 1996;132:436-442.
  87. Begg CB. The search for cancer risk factors: when can we stop looking? Am J Public Health, 2001;91(3): 360-4.
  88. Shors AR et al. Melanoma risk in relation to height, weight, and exercise (United States). Cancer Causes Control, 2001; 12(7): p599-606.
  89. G ran W. Melanoma has a complex etiology that includes UV exposure, skin pigmentation and type, diet and obesity. British Medical Journal, 2003;327: 1306.
  90. Liu G, Bibus DM, Bode AM, Ma WY, Holman RT, Dong Z. Omega 3 but not omega 6 fatty acids inhibit AP-1 activity and cell transformation in JB6 cells. PNAS 2001; 98(13 ): 7510-5
  91. Wagner RF, DiSorbo DM, Nathanson L. Nutrition and melanoma. Int J Dermatol. 1984; 23: 453-7
  92. Sarveiya V, Risk S, Benson HAE. Liquid chromatographic assay for common sunscreen agents: application to in vivo assessment of skin penetration and systemic absorption in human volunteers. Journal of Chromatography B 2004;803(2): 225-31
  93. Mercola J. http://www.mercola.com/2004/may/26/summer_sun.htm
  94. http://en.wikipedia.org/wiki/Potential_health_risks_of_sunscreen
  95. http://www.fastcompany.com/1651665/environmental-working-group-your-sunscreen-may-cause-cancer
  96. Lefkowitz ES, Garland CF. Sunlight. Vitamin D, and ovarian cancer mortality rates in US women. Int J Epidemiol 1994;23:1133–6.
  97. Martinez ME, Giovannucci EL, Colditz GA, et al. Calcium, vitamin D, and the occurrence of colorectal cancer among women. J Natl Cancer Inst 1996;88:1375–82.
  98. Hanchette CL, Schwartz GG. Geographic patterns of prostate cancer mortality. Evidence for a protective effect of ultraviolet radiation. Cancer 1992;70:2861–9.
  99. Ainsleigh HG. Beneficial effects of sun exposure on cancer mortality. Prev Med 1993;22:132–40.
  100. Mawer EB, Hayes ME, Heys SE, et al. Constitutive synthesis of 1, 25-dihydroxyvitamin D3 by a human small cell lung cell line. J Clin Endocrinol Metab 1994;79:554-60.
  101. Garland CF, Comstock GW, Garland FC, Helsing KJ, Shaw EK, Gorham ED.Serum 25-hydroxyvitamin D and colon cancer: eight-year prospective study. Lancet. 1989;2(8673):1176-8.
  102. Majewski S, Kutner A, Jablonska S. Vitamin D analogs in cutaneous malignancies. Curr Pharm Des. 2000;6(7):829-38.
  103. Braun MM, Tucker MA. A role for photoproducts of vitamin D in the etiology of cutaneous melanoma? Med Hypotheses. 1997;48(4):351-4.
  104. Tangpricha V, Flanagan JN, Whitlatch LW, et al. 25-hydroxyvitamin D-1-hydroxylase in normal and malignant colon tissue. Lancet 2001;357:1673-4.
  105. Cross HS, Bareis P, Hofer H, Bischof MG, Bajna E, Kriwanek S. 25-Hydroxyvitamin D3-1-hydroxylase and vitamin D receptor gene expression in human colonic mucosa is elevated during early cancerogenesis. Steroids 2001;66:287-92.
  106. Grant W. An estimate of premature cancer mortality in the USA due to inadequate dose of solar UV-B radiation. Cancer 2002;94:1867-75
  107. http://beslenmebulteni.com/beslenme/butun-yonleri-ile-d-vitamini/
  108. /http://beslenmebulteni.com/beslenme/butun-yonleri-ile-d-vitamini/2/